Gördüm ki dün gazetedeki törene katılan insanların yüreklerinden bir parça kopmuş. Bu kopuşun adı şüphesiz Turhan Selçuk’tu. Onu kaybetmek derinlikli bir hüznü yaymıştı...

Ama Selçuk’la birlikte yüreklerden kopan başka şeyler daha vardı...

Turhan Selçuk, şüphesiz bir evrensel değer.

Ülkemizde az bulunan.

Karikatürüyle, bakışıyla, ülkemiz insanını derinden etkilemiş, büyütmüş, olgunlaştırmış bir sanatçı.

Kolay erişilemeyecek bir yere çıkmış.

Bu değeri saptamada bir ölçek: Dostu düşmanı sanatını övüyor.

Yitirdiğimiz böyle bir insan.

Bir, bunun hüznü var herkes üzerinde.

***

Derin hüznün ikinci kaynağı ise yerel. Yani toplumumuzla ilgili.

Bir nedeni, Selçuk’un duruşu, toplumsal saflaşmada aldığı yer.

O, Cumhuriyet kazanımlarının güçlü bir taşıyıcısı.

Hele, toplumsal derin ayrışmaların ve saflaşmaların yaşandığı bir dönemde, derhal saf değiştirerek iktidarla iktidarı paylaşmayı yeğleyen bir dizi bukalemunun baş tacı edildiği bir süreçte, Turhan Selçuk, kazanımları omuzlayan bir ağır işçinin adı! Toplumda kaybettirilmeye çalışılan referans noktasında duruyor hep.

İnsanlar, onun açtığı şemsiyesinin altında, kendilerine bir barınak bulmuş.

***

Çizgisi, şiddetli bir toplumsal eleştirinin kaynağı Turhan Selçuk’un.

Çizgisinin ve anlatımının keskinliği, duruluğu, toplumsal eleştirel duruşu, müthiş etkileyici. İnsanları büyük bir kendine çekici özellikte. Bir makalenin anlatamadığı, bir siyasetçinin uzun ve sıkıcı nutkuyla inandıramadığı siyasal gerçekleri, iki çizgiyle bütün insanlara ileten sade, saf bir düşünce.

Bu, bilimsel çerçevede genel kabul gören, zekânın pırıltısının göstergelerinden...

Zekâ ve ona eşlik eden yetenek, zamandan bağımsız işler aynı zamanda. Ortaya koyduklarının önü arkası yoktur.

İşte bu, evrenselliğin, evrensel anlatımın diğer bir adıdır...

Behiç Ak, önceki günkü Cumhuriyet’te Turhan Selçuk’un bu özelliğini çok güzel anlatır:

“...Bir diğer önemli özelliği de yeteneğinin bireyselliğiydi. O kadar kişisel bir çizgi oluşturmuştu ki, anlattıkları ve çizdikleri tarih ötesi bir anlam taşıyordu. 1800’lerde mi çizmiş, gelecekte mi, bakarken hayrete düşerdiniz. Kişisel yeteneğinin bir uzantısıydı bu çizgi ve onu Turhan Selçuk yapan en önemli öğeydi...”

***

Selçuk, aynı zamanda, bir toplumsal ve siyasal tarih hallacı.

Abdülcanbaz ise, diğer bağımsız temaları ve çizgileri gibi, bunun bir aracı.

Abdülcanbaz’ın o ünlü Osmanlı tokadı, ahlaki, dürüst, düzgün davranmayan, siyaseti bir hizmet olarak görmeyen, insanını ve ülkesini ve milletini düşünemeyen, ülkesine bir evrensel uygarlık kuramayan siyaset canbazlarına ve şarlatanlarına ve iktidarlara, ağır bir tokat, okkalı bir şamar aslında.

***

Bir hüzün vardı dün Cumhuriyet’in bahçesine çöken...

Hüzün, gözyaşı, yitiklik, gökten yağıyordu insanların üzerine...

İnsanlar bir şemsiyesiz daha kalmışlık duygusu içinde, bu hüznü derinden yaşıyordu!

Birbirlerine daha bir sokuldular, ellerini-omuzlarını-ruhlarını daha bir birleştirdiler...

İşte, dedim, bu! Filiz Onur, “Bursa Hâkimiyet” gazetesindeki “Kadın Kadının Dostudur” yazısında, “Kadın kadının kurdudur” deyişini tersine çeviriyordu. Yaptığı saptama doğrudur: Kadının en büyük dostu, yine kadındır, kadınlardır, kadınlar olmalıdır!

***

8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nde, iktidar başının Türkiye’yi (ve aslında çağdışı ideolojisi gereği bütün kadınları) tam teslim almak için giriştiği anayasal hukuk darbesini yazacak değiliz! Ama şu “mübarek” 8 Mart günü, iktidarı ve başını sorgulayabiliriz: 8 yıldır iktidardasınız! Kadınlar için ne yaptınız! Başlarını daha iyi kapatmaları ve ev kadını olarak kalmaları için sarf ettiğiniz çabaların dışında!

Kadının statüsü bakımından Türkiye “güzel ve verimli” bir ülke! Kadını çalışmayan bir ülkenin ekonomik, sosyal, siyasal ve kültürel durumunu görmek isteyen biri,Türkiye’ye bakabilir! Burası iyi bir laboratuvardır!

“Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü”nün Kadının Durumu raporu yayımlanmış. İktidar ve “büyük demokrat” pozundaki yandaş papağanları utanmıyor mu şu rezil durumdan: Ülkemizde kadınların sadece yüzde 26.1’i çalışma hayatına katılıyor. 128 ülke arasında 123. sıradayız!

Ya şu rakamlardan: Dünya Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği endekslerine göre, Türkiye 134 ülke arasında sondan 6. sırada! Diğerleri: Suudi Arabistan, Mısır, Katar, Çad, Pakistan, Yemen!

Peki 8 yıllık döneminde okuma yazma bilmeyen kadın sayısının artmış olması da mı yüz kızartmıyor: Yıl 2010, toplam 36 milyon kadından yüzde 10’u (3.7 milyon) okuma yazma biliyor. 6.9 milyonu ise sadece okuma yazma biliyor, yani diplomasız okuryazar! (İSMMMO: “Kadınım, İşsizim, Mutsuzum” raporu)

Türkiye’de işsizlik oranı açıklandı ve kıyamet koptu ya! Türkiye İstatistik Kurumu’na göre, işsiz sayısı 233 bin artarak, 3 milyon 270 bin kişiye (yüzde 13.1) ulaşmış (2009 son çeyreği). Şüphesiz ki bunlar resmi rakam… Ayrıca, bir ülkenin gerçek işsizlik rakamını öğrenmek isterseniz, işgücüne katılmayan kadın oranını da buna eklemelisiniz.

Yani, AB’de kadınların işgücüne katılma ortalaması yüzde 60 (Danimarka ve İsveç’te yüzde 75!). Bizde yüzde 26.1. Aradaki fark yüzde 33.9! Eh artık, bu yüzdenin bizdeki rakamsal karşılığı ne ediyorsa, bunu işsizler sayısına katmalıyız! Bu yüzde 33.9’luk rakam, AB ile Türkiye arasındaki ekonomik gelişmişlik uçurumunun önemli bir kısmını açıklıyor! Kadının diğer bütün alanlarda statüsü geri! (Akademik dünyamız dışında!)

***

TÜYAP’ın Bursa Kitap Fuarı’nda, Bursa ve çevresinden okurlarla buluştuk; Ataol Behramoğlu ve Haluk Çetin’in şiir dinletisinde büyük bir keyifle yeniden bulunurken, baktım, dolu salonun çoğunu kadınlar oluşturuyor. 15 kadarı da türbanlı! Ataol’un uzuuuun imza kuyruğunda da (şiire döneceğim artık!), çoğunluk kadınlar ve kızlardı, türbanlılar dahil!

Bursa Hâkimiyet yazarı Filiz Onur’un yazısını okurken, o sırada elimin altındaki Kalenderiye (Gürsel Korat) kitabında betimlenen, yönetici Osmanlı erkeklerinin kadınlarını anımsadım. Kadınlar arasında kıskançlık, çekememezlik tepe noktalarda!

Nedeni açık: Kadınlara biçilen yaşam alanı daracık! Başka çıkış yolları yok, o dar alanda oynuyorlar! Dolayısıyla, birbirlerinin kuyusunu kazıyorlar!

Ama bugün öyle mi? Bütün alanlar kadınların! Ufukları bence sonsuz! Ancak sosyal alanda birbirleriyle uğraşmak, kadınların aşması gereken önemli sorunlardan biri. Kadınlar dayanışarak, birbirlerinin elinden tutarak zorlukları aşabilir.

Şu, tepeden devlet bakanlığı koltuğuna oturtulmuş bakan hanımı düşündüm, “Eşcinsellik hastalıktır, tedavi edilmesi gerek” diyen... Durmadan cinselliğe takan, Türk aile yapısı diye, kafasındaki gericiliğin uyduruktan şablonlarını topluma kakalamaya çalışan ve bu yolda da çaba sarf eden... Onu kadınlara havale ediyorum!

Ve, Türkan Saylan’ı sevgiyle anıyorum...

Saylan’a bakış, demokrasiye, saydamlığa, kadın kurtuluşuna, erkek egemenliğin zincirlerini kırmaya, uygarlaşmaya, çağdaşlaşmaya, hukuka ve hukukun üstünlüğüne, yani ne kadar gelecek varsa, bütününe karşı, bir sağlam duruştur, bakıştır!

Mihenk taşı gibi bir ayraç! Gerisinin yeri bence uygarlık çöplüğüdür!!

Kadınlar Günü kutlu olsun!

Bu e-Posta adresi istek dışı postalardan korunmaktadır, görüntülüyebilmek için JavaScript etkinleştirilmelidir